Groovebox to samodzielny instrument, który w jednej obudowie łączy źródła dźwięku, sekwencer krokowy i powierzchnię sterowania, dzięki czemu cały utwór napiszesz, ułożysz i zagrasz bez komputera. Nazwę wymyślił Roland dla modelu MC-303 w 1996 roku i od tamtej pory kategoria przeżyła wszystkie przepowiednie własnej śmierci. Najlepszy groovebox to po prostu ten, z którego workflow nie walczysz, dlatego w tym poradniku więcej miejsca zajmuje sposób pracy niż tabelki ze specyfikacją.

Czym właściwie jest groovebox

Trzy składniki w jednej obudowie. Źródła dźwięku, czyli silniki syntezy albo sample, albo jedno i drugie. Sekwencer, który zapisuje to, co zagrasz, i powtarza. Oraz panel pełen padów i pokręteł, żebyś mógł zmieniać wszystko w trakcie grania. Podręcznikowa definicja dorzuca „oparty na pętlach" i „do grania na żywo", co jest prawdą i nie mówi nic o tym, jak się przy takim sprzęcie pracuje.

To ostatnie jest sednem sprawy. Na laptopie zatrzymujesz muzykę, klikasz, przeciągasz, odsłuchujesz. Na grooveboxie muzyka nie zatrzymuje się ani na chwilę. Kręcisz filtrem, wyciszasz ścieżkę, wrzucasz nowy pattern, a pętla leci dalej, kiedy Ty dopiero oceniasz, czy to był dobry pomysł.

Kategoria ma prawie trzydzieści lat. Roland MC-303 wyszedł w 1996 roku z liczbą 303 w nazwie i z niewielką ilością prawdziwego TB-303 w środku, co całkiem nieźle opisuje branżowe nazewnictwo. I tak się sprzedawał, bo podłączenie jednej skrzynki i utwór lecący po czterech minutach to zupełnie inne uczucie niż otwieranie pliku projektu.

Groovebox, automat, sampler, DAW

Te cztery słowa bywają używane zamiennie. Nie są zamienne, a różnica decyduje o tym, co da się skończyć.

Automat perkusyjny robi perkusję. Czasem wspaniale, ale to jego cała rola. Poproś go o linię basu, a zacznie się tłumaczyć.

Sampler nagrywa dźwięk i pozwala odtwarzać go w różnych wysokościach. To źródło dźwięku z pamięcią. Wiele modeli ma dziś sekwencer i właśnie dlatego granica się rozmyła.

Groovebox to perkusja plus partie melodyczne plus sekwencer, który układa z tego całość z początkiem i końcem. Jeśli jedna skrzynka pomieści cały utwór, to jest groovebox, cokolwiek napisano na obudowie.

DAW robi to wszystko i jeszcze resztę: nieskończenie wiele ścieżek, cofnij i ekran pełen decyzji. To jednocześnie jego siła i jego problem.

Przydatny model myślowy: DAW daje Ci każdą opcję, a groovebox świadomie większość z nich zabiera. Osiem ścieżek i szesnaście kroków to ograniczenie, a ograniczenia są powodem, dla którego ludzie mający jedno i drugie i tak sięgają po małą skrzynkę.

Sześć modeli wartych uwagi

Wszystko poniżej mamy na półce, ceny są aktualne, a kolejność wynika z przeznaczenia, nie z ocen w skali dziesięciopunktowej. Nie ma czegoś takiego jak najlepszy w ogóle. Jest tylko ten, który pasuje do tego, jak pracujesz.

1. Sprawdź, czy to w ogóle Twoja bajka: Teenage Engineering PO-33 K.O!, 399 zł. Mieści się w dłoni, działa na dwóch paluszkach AAA, ma wbudowany mikrofon, 40 sekund sampli i 16-krokowy sekwencer. Wygląda jak kalkulator, który wpadł w złe towarzystwo. Jest też najtańszą uczciwą odpowiedzią na pytanie „czy ja bym tego faktycznie używał", a widziałem już kilka osób, które po dwóch tygodniach z PO-33 kupowały sprzęt za cztery tysiące.

2. Pierwszy poważny: Teenage Engineering EP-133 K.O. II, 1 399 zł. 128 MB pamięci na sample, do 999 slotów, dziewięć padów czułych na nacisk z polifonicznym aftertouchem, mikrofon i głośnik na pokładzie, efekty send i kompresor masterujący. Zasilanie bateryjne, więc pracuje na kanapie. Bierz go, jeśli plan brzmi: bity z płyt, filmów i tego, jak brzmi czajnik.

3. Jeśli laptop i tak zostaje: Native Instruments Maschine MK3, 1 744 zł. Szesnaście dużych padów, dwa kolorowe wyświetlacze, wbudowany interfejs 96 kHz i biblioteka 8 GB plus pakiet Komplete Select na 25 GB. Wymaga komputera, co puryści uznają za dyskwalifikację. Daje jednak workflow grooveboxa i pełny ekosystem wtyczek za cenę średniego samodzielnego urządzenia, a udawanie, że to nieistotne, byłoby nieuczciwe.

4. Kiedy palce chcą klawiszy: Akai Pro MPC Key 37, 3 099 zł. Samodzielny MPC z 37-klawiszową klawiaturą z aftertouchem, klasyczną matrycą padów 4x4, siedmiocalowym ekranem dotykowym, MIDI, czterema wyjściami CV/Gate i Wi-Fi. Jeśli myślisz akordami, a nie pojedynczymi uderzeniami, klawiatura zmieni to, co z Ciebie wyjdzie, bardziej niż jakakolwiek specyfikacja z tej strony.

5. Ten, który zostaje w studiu: Elektron Digitakt II, 3 799 zł. Szesnaście ścieżek audio lub MIDI, sampling stereo, filtry wielomodowe, overdrive na ścieżkę, delay, reverb, chorus i sekwencer Elektrona z p-lockami oraz song mode. Świetnie sprawdza się też jako mózg dla reszty sprzętu, sterując zewnętrznymi syntezatorami po MIDI. Stromy przez tydzień, Twój na zawsze potem. Nasz szef sprzedaży Andrei ma piętnaście lat w produkcji i specjalizuje się właśnie w Elektronie, więc pytania są mile widziane.

6. Flagowiec: Elektron Tonverk, 5 190 zł. Polifoniczny multisampler z ośmioma ścieżkami stereo, czterema busami, trzema wysyłkami, ścieżką miksu, czterema typami maszyn na ścieżkę i 256-krokowym sekwencerem. To sprzęt dla kogoś, kto zna już swój workflow i uderzył w sufit poprzedniej skrzynki. Kupowanie go na start przypomina naukę jazdy dostawczakiem.

Trzy pytania, które przesądzają

Budujesz dźwięk z nagrań czy od zera? Sampling na pierwszym miejscu oznacza PO-33, EP-133 albo Digitakt II. Synteza kieruje w stronę Tonverka albo, mówiąc szczerze, w stronę syntezatora z sekwencerem. Jeśli wolisz lepić brzmienia z niczego, zacznij od naszego tekstu o syntezie subtraktywnej.

Pady czy klawisze? Pady pasują do perkusji, ciętych sampli i finger drummingu. Klawisze do akordów i basów granych, a nie programowanych. MPC Key 37 jako jedyny z tej listy ma jedno i drugie, i po to właśnie powstał.

Samodzielnie czy z komputerem? Samodzielnie znaczy praca przy kuchennym stole, w pociągu albo w pokoju, w którym otwarcie laptopa oznacza odpisywanie na maile. Z komputerem znaczy większe biblioteki i wygodniejszą edycję. Maschine to wybór dla komputera, cała reszta z tej listy działa sama.

I jeszcze jedno, o czym nikt nie mówi, dopóki nie kupisz drugiego: sprawdź, co znajduje się z tyłu. Jeśli wszystko ląduje w małym mikserze albo interfejsie, policz najpierw gniazda. Dwa urządzenia z tej listy mają MIDI i CV, co zmienia je z instrumentu w dyrygenta całej reszty Twojego sprzętu. Jak dobrać do tego interfejs, opisaliśmy w tekście o wyborze interfejsu audio.

Groovebox na scenie

Połowa uroku tej kategorii polega na tym, że groovebox chętnie wychodzi z domu, a zestaw z laptopem zawsze robi to niechętnie.

Na scenie liczą się trzy rzeczy. Przełączanie patternów bez dziury, bo cisza w trakcie szukania kolejnej sekcji jest najdłuższą ciszą w muzyce. Grupy wyciszeń i kontrolery performance, żeby wrzucać i zabierać partie jedną ręką. Oraz miejsce na ręce, które nie jest gładzikiem, co brzmi oczywisto do chwili, gdy zobaczysz kogoś podkręcającego filtr dwoma palcami na ruszającej się scenie.

Sekwencer Elektrona zarabia tu na swoją legendę: patterny łączą się w łańcuchy, ścieżki wyciszają się czysto, a nic się nie zatrzymuje, kiedy podejmujesz decyzję. MPC Key 37 wygrywa, jeśli w secie grasz partie, a nie je wyzwalasz. Małe pudełka Teenage Engineering spokojnie wystarczą na support, a zasilanie bateryjne to jeden kabel mniej w klubie, w którym gniazdka są za perkusistą.

Kiedy go nie kupować

Tu jest ta jedna mocna opinia, która kosztuje nas droższą sprzedaż.

Jeśli masz już laptopa i kontroler, groovebox jest zakupem workflow, a nie zakupem możliwości. Nic z tej listy nie robi rzeczy, których nie potrafi Twój DAW. Maschine MK3 za 1 744 zł daje pady, ekrany i interfejs, zostawiając Ci wszystkie wtyczki. Digitakt II za 3 799 zł daje maszynę, która nigdy się nie zawiesi, nie zacznie aktualizacji w środku sesji i wstaje w dwie sekundy. Te 2 055 zł różnicy kupują skupienie, a nie funkcje. Skupienie jest warte pieniędzy, wielu ludzi kończy dzięki niemu więcej muzyki, ale warto wiedzieć, za co się płaci.

Powiedzmy też wprost: drugi groovebox rzadko naprawia problem, który obnażył pierwszy. Jeśli masz cztery nieskończone pętle, sprzęt nie jest przyczyną. Wiem, bo mam w domu więcej sekwencerów niż skończonych w tym roku utworów i pogodziłem się z tym mniej więcej wcale.

A jeśli Twoja realna pretensja brzmi „moje bity są cieńsze niż to, co leci w radiu", to problem odsłuchu i aranżacji, nie sprzętu. Żaden groovebox na świecie nie naprawi miksu, którego nie słyszysz porządnie.

Grooveboxy to najtrudniejsza kategoria do kupienia ze zdjęć, bo tak naprawdę kupujesz workflow, a ten jest kwestią osobistą. W naszym showroomie w Warszawie stoją włączone, więc możesz spędzić przy każdym dwadzieścia minut i sprawdzić, który irytuje Cię najmniej. Albo zabierz jeden do domu na darmowy Test-Drive na 30 dni: krótka umowa, prawdziwa praca u siebie, potem decyzja. Wszystko objęte jest 36-miesięczną gwarancją i 30-dniowym prawem zwrotu, a przy zamówieniach powyżej 900 zł wysyłka jest darmowa. Jeśli sampler to dla Ciebie wciąż mglisty termin, zacznij od tekstu o tym, czym jest sampler.

Konkretne odpowiedzi

Podsumowując: wybieraj workflow, a nie tabelkę ze specyfikacją. Sampler czy synteza, pady czy klawisze, komputer czy jego brak, a szóstka powyżej sama ułoży się w kolejność z Twoim nazwiskiem. Kup ten, który za rok nadal będziesz włączał. A jeśli właśnie oglądasz czwarte porównanie grooveboxów zamiast otworzyć pudełko stojące na biurku, to już nie research, tylko GAS z metronomem w tle.

O autorze

Michał Kaniuszkiewicz to content manager i specjalista SEO w Wired Tunes. Zajmuje się tworzeniem i optymalizacją treści, które pomagają czytelnikom znaleźć przydatne informacje o muzyce, sprzęcie i dźwięku. Poza pracą redakcyjną od 8 lat tworzy muzykę w gatunkach hip-hop, pop i elektronika, dzięki czemu zna się na temacie nie tylko od strony SEO, ale też od kuchni — jako praktykujący muzyk i producent. Takie doświadczenie pozwala mu tworzyć materiały, które są jednakowo przydatne i zrozumiałe zarówno dla początkujących, jak i dla doświadczonych słuchaczy oraz twórców muzyki.

Wróć na górę ↑